00-6 COPYLEFT
Producenci i sprzedawcy oprogramowania komercyjnego chronią swoje prawa własności do tego oprogramowania poprzez copyright (prawo własności). Dlatego organizacja FSF również postanowiła chronić wolność programów za pomocą copyleft. Jeśli FSF udostępni program do użytku publicznego, inni mogą go dowolnie zmieniać i tworzyć programy, które będą komercyjne, co nie było zamierzeniem autora oryginalnej aplikacji. Na przykład firma komputerowa może dołączyć program do stworzonego przez nią produktu i rozprowadzać go w formie binarnej, a nie źródłowej oraz żądać opłat licencyjnych za kolejne kopie.
Aby chronić darmowe oprogramowanie, organizacja Stallmana używa takiego samego instrumentu prawnego jak sprzedawcy i producenci programów komercyjnych - copyright - ale dodaje także specjalne warunki, które gwarantują użytkownikom wolność kopiowania, modyfikowania i rozpowszechniania programów. Warunki te - zwane GNU Public License - dają wszystkim prawo używania, modyfikowania i rozpowszechniania aplikacji (lub ich części), ale tylko w przypadku, gdy warunki rozpowszechniania nie zostaną zmienione. Dlatego ktoś, kto chciałby zamienić oprogramowanie FSF na własny produkt, nie ma prawa używać, modyfikować i rozprowadzać tego produktu! Jak twierdzi organizacja: "Ludzie opracowujący programy własnościowe używają praw autorskich, aby pozbawić użytkowników tych programów wolności; my używamy prawa, aby zagwarantować im tę wolność. Dlatego zmieniliśmy nazwę copyright na copyleft".
00-7 Jądro systemu Linux
Na początku lat dziewięćdziesiątych FSF przygotowała już wszystkie główne komponenty systemu operacyjnego GNU z wyjątkiem jednego - jądra. W tym samym czasie Linus Torvalds, fiński student informatyki, pracował nad jądrem dla systemów uniksowych. Linus pracował z systemem Minix; bardzo podobnym do Uniksa i napisanym przez Andrew Tannenbauma dla celów pedagogicznych. Linus był niezadowolony z wydajności jądra Miniksa i wierzył, że potrafi je poprawić. Wczesną wersję poprawionego jądra udostępnił w Internecie. Wkrótce programiści z całego świata pracowali razem nad zwiększeniem wydajności i funkcjonalności jądra, które nazwał Linux (od Linus Minix). Linux rósł w szybkim tempie. W ciągu trzech lat od pierwszej publikacji (5 października 1991 r.), Linux był wydawany jako oprogramowanie testowe; wersja 1.0 pojawiła się w marcu 1994 roku. Jednakże już na początku 1992 roku Linux został zintegrowany z oprogramowaniem GNU, co dało w pełni funkcjonalny system operacyjny, którego nazwa wzięła się od nazwy jądra.
Jednakże prace na jądrem trwają nadal. Od czasu premiery oficjalnego jądra szybkość jego rozwoju ciągle wzrasta i Linux jest obecnie zaprojektowany tak, by współpracował z wieloma architekturami (nie tylko Intela), wieloprocesorowymi płytami głównymi o wyszukanych właściwości sieciowych takich jak IP masquerading i wiele innych. Wersje jądra są teraz dostępne dla takich platform jak Apple PowerPC, DEC Alpha, Motorola 68k, Sun SPARC oraz Mips. Co więcej, Linux nie posiada wbudowanego obskurnego wariantu Uniksa: generalnie jest kompatybilny ze standardem POSIX (Portable Operating System Interface), który formułuje podstawy specyfikacji X/Open stworzonych przez The Open Group.
00-9 Właściwości i wydajność systemu Linux
Pochodzenie Linuksa oraz fakt, że jest rozpowszechniany wraz z kodem źródłowym dają mu dużą przewagę nad innymi systemami operacyjnymi. Ale większość użytkowników wybiera system operacyjny komputera na podstawie funkcjonalności i wydajności, a Linux spełnia oba kryteria.
Umożliwia on instalację na różnych platformach sprzętowych oraz działa adekwatnie do ceny i mocy komputera. Co więcej, typowy czas przestoju systemu jest niższy niż w przypadku systemu Windows NT, a wydajnością przewyższa nawet system Solaris. Jego właściwości przetwarzania wieloprocesowego są większe niż w przypadku systemu Microsoft Windows NT, a współpraca z protokołem TCP/IP jest lepsza niż w Windows NT i systemie Solaris. Jako grupa użytkownicy Linuksa są bardziej zadowoleni od swoich kolegów używających Windows NT czy też Solarisa. Linux to także kod źródłowy, a ilością zainstalowanych stanowisk przewyższa zdecydowanie system Solaris i zbliża się do Windows NT.
Ta imponująca statystyka to wcale jeszcze nie koniec zalet tego systemu. Przede wszystkim - wszyscy zwracają uwagę na fakt, że jest on darmowy. Porównywalne systemy operacyjne, a zwłaszcza serwery, mogą osiągnąć niebotyczne ceny: 100 000 $! Niskie ceny dystrybucji Linuksa powodują, że sięgają po niego zwykli użytkownicy oraz profesjonaliści.
W tym przypadku wygrywa on z konkurencją bez większych problemów. Wiele stacji roboczych jest od czasu do czasu wykorzystywanych jako serwery sieciowe. Ponieważ Linux został zaprojektowany również jako sieciowy system operacyjny, jego właściwości i wydajność zdecydowanie przewyższają inne systemy operacyjne stacji roboczych używanych jako tymczasowe serwery sieciowe. Na przykład licencja dla stacji Micorosft Windows NT Workstation ogranicza liczbę połączeń przychodzących do 10, a jeśli stacja z tym systemem obsługuje więcej niż 10 połączeń przychodzących jednocześnie, to mówi się o łamaniu umowy licencyjnej! Jednakże system Linux nie podlega takim restrykcjom, komputer może przyjąć tyle połączeń naraz, na ile mu pozwolisz.
Podobnie jak inne sieciowe systemy operacyjne, Linux umożliwia zaawansowane zarządzanie dyskami (RAID - pozwala automatycznie duplikować dane przechowywane na kilku dyskach twardych), przez co wzrasta bezpieczeństwo danych, ponieważ jeśli jeden z dysków zostanie uszkodzony lub po prostu popsuje się, istnieje w systemie drugi dysk będący dokładną jego kopią. Systemy Microsoft Windows 95 i 98 nie posiadają takiej funkcji.
Jeśli jesteś doświadczonym użytkownikiem komputerów, który pamięta jeszcze system MS-DOS, kojarzysz zapewne pojęcie zwane oknem trybu MS-DOS. Jeżeli jednak pracowałeś tylko z systemem Microsoft Windows, możesz w pełni nie rozumieć tego zagadnienia. Okno trybu MS-DOS jest interfejsem wiersza poleceń. Wpisując polecenia wybrane z listy rozumianych przez system, możesz bezpośrednio nakazywać systemowi wykonywanie różnorodnych zadań. Dla większości użytkowników interfejs wiersza poleceń nie jest tak wygodny i zrozumiały, jak interfejs graficzny oferowany przez Microsoft Windows. A to dlatego, że musisz znać polecenia, które rozumie system MS-DOS oraz musisz wpisywać je poprawnie, jeśli chcesz, aby system poprawnie je wykonywał.
Jednakże system MS-DOS umożliwia wykonanie niektórych zadań, pracochłonnych i zajmujących dużo czasu, znacznie szybciej niż za pomocą myszki. Linux posiada podobny wiersz poleceń zwany powłoką. Jednakże słowo "podobny" jest tutaj nie na miejscu, ponieważ powłoka systemu Linux jest na tyle rozbudowana oraz posiada tyle właściwości, że wiersz poleceń MS-DOS mógłby być zaledwie małą jej cząstką. W szczególności wierszowi poleceń MS-DOS brak wielu użytecznych właściwości i funkcji znajdujących się w powłoce Linuksa. Jeżeli używałeś trybu MS-DOS i stwierdziłeś, że jest niewygodny w użyciu oraz nieporęczny, zostaniesz prawdopodobnie mile zaskoczony, kiedy zobaczysz, jak działa powłoka Linuksa. Jest ona bardzo prosta, a zarazem bardzo potężna i wydajna.
Jeśli jesteś programistą (nieważne, czy zaawansowanym czy też początkującym), docenisz zapewne możliwość rozwijania przenośnego, kompatybilnego z systemem Unix oprogramowania za pomocą narzędzi oferowanych przez Linuksa. Zawiera on bowiem kompletny zestaw narzędzi programistycznych, włączając asembler, kompilator języka C i C++, aplikację make oraz oczywiście kod źródłowy wszystkich bibliotek. Wszystkie te narzędzia są darmowymi programami dostępnymi na licencji GNU GPL.
Oto kilka przyczyn, dla których warto używać Linuksa. Im więcej powodów będzie odpowiadało twojej sytuacji, tym bardziej będziesz zadowolony, że go zainstalowałeś:
Pragniesz rzetelnej i stabilnej platformy.
Żaden inny popularny system operacyjny nie jest bardziej stabilny i wydajny niż Linux. Jeśli jesteś zmęczony ciągłym resetowaniem komputera spowodowanym wieszaniem się systemu, wypróbuj chociaż raz Linuksa. Na pewno się nie zawiedziesz.
Chcesz mieć wydajny system.
Linux wyciąga ze sprzętu możliwie najwyższe osiągi, przy tym nie stawia takich wymagań, jak inne systemy operacyjne. Przy niewielkiej ilości pamięci oraz wolniejszym CPU, Linux nie odstaje
od Microsoft Windows oraz innych systemów. Jeśli zależy ci na szybkości i wydajności przy minimalnych nakładach sprzętowych, to pozostaje tylko Linux.
Nie masz pieniędzy lub szukasz niedrogiego systemu.
Jeśli akurat nie masz zbyt dużo gotówki lub musisz zainstalować wiele systemów, niska cena systemu Linux pozwoli sporo zaoszczędzić na zakup nowego sprzętu i oprogramowania. Pod tym względem Linux jest najbardziej opłacalnym systemem operacyjnym na świecie.
Często używasz sieci lokalnych oraz Internetu.
Jeśli korzystasz z zasobów sieci, zwłaszcza Internetu, Linux oferuje zaawansowaną obsługę protokołu TCP/IP. Pozwala on w łatwy i szybki sposób tworzyć zapory sieciowe, które zabezpieczają dostęp do komputera lub nawet całej sieci przed niepowołanymi osobami, oraz trasy, które umożliwiają kilku komputerom dzielenie pojedynczego połączenia sieciowego.
Chcesz się nauczyć Uniksa i obsługi sieci TCP/IP.
Najlepszą metodą - prawdopodobnie jedyną - nauczenia się systemu Unix i działania sieci opartych na protokole TCP/IP jest zainstalowanie Linuksa i zdobywanie doświadczenia samemu. Nieważne, czy chcesz posiąść takie doświadczenie z czystej tylko ciekawości czy dla kariery (administratorzy sieci są zazwyczaj dobrze opłacani); Linux daje możliwość zdobycia doświadczenia po niskich kosztach bez potrzeby rezygnacji z komfortu dotychczasowego życia.
Szukasz innej wizji komputerowej przyszłości niż ta propagowana przez Microsoft.
Jeśli dość masz już narzucanych przez firmę z Redmond standardów technologii komputerowych, Linux daje ci wszystkie narzędzia potrzebne do stworzenia nowych rozwiązań i technologii.
Chciałbyś cieszyć się szacunkiem wśród kolegów po fachu.
Jeśli jesteś pracownikiem technicznym, np. programistą lub inżynierem, możesz zyskać większe uznanie wśród swoich znajomych z pracy. Możesz także otrzymać gadżety promocyjne jak naklejki, koszulki itp. (zajrzyj na stronę sklepiku Linuksa http://www.all-linux.com/index.html/).
Chcesz się dobrze bawić.
Zamiast instalować Linuksa i usuwać istniejący system operacyjny, możesz go tak zainstalować i skonfigurować, abyś miał przy starcie komputera wybór: między Linuksem i na przykład Windows 98. Nazywa się to fachowo dual-boot. Wtedy możesz wybierać: albo uruchamiasz Linuksa, albo ulubioną aplikację Windows.
00-10 Zasoby linuksowe w Internecie
Lista adresów WWW niektórych popularnych witryn internetowych poświęconych Linuksowi. Najciekawszą jest najprawdopodobniej strona projektu dokumentacji Linuksa (Linux Documentation Project). Tam znajdziesz wszystkie informacje, których będziesz szukał. Jest tam również wyszukiwarka, która ułatwia znajdowanie potrzebnych informacji.
Rekomendowane strony WWW poświęcone Linuksowi:
